ผู้ส่ง
กำหนดเจตนาและสาร
BCNU DIGITAL · UNIT 01
แนวคิดและความเข้าใจเกี่ยวกับสื่อดิจิทัล
มองสื่อให้ครบทั้งรูปแบบ กระบวนการ ความหมาย และความรับผิดชอบ
Digital MediaDigital LiteracyCitizenship
1
BCNU DIGITAL · UNIT 01
ใจความสำคัญ — เชื่อมกับสถานการณ์จริง02แต่คือ กระบวนการสื่อสาร ที่มีคน ความหมาย ช่องทาง และผลกระทบ
การอ่านสื่อเป็น เริ่มจากการเห็นทั้งสิ่งที่ถูกส่ง วิธีที่ถูกเข้ารหัส และบริบทของผู้รับ
BCNU DIGITAL · UNIT 01
อ่านจากซ้ายไปขวา และทดลองทำตามลำดับ03แบบจำลองการสื่อสารดิจิทัล
ข้อมูลเดินทางเป็นลำดับ และย้อนกลับได้ด้วยข้อเสนอแนะ
เข้ารหัส
แปลงสารเป็นข้อความ ภาพ หรือเสียง
สื่อกลาง
แพลตฟอร์มและเครือข่าย
ถอดรหัส
ผู้รับตีความจากบริบท
ผู้รับ
ตอบสนองและสร้างความหมาย
Feedback
ผลตอบกลับช่วยปรับสาร
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เปรียบเทียบแต่ละมิติ แล้วมองความสัมพันธ์04องค์ประกอบของสื่อดิจิทัล
มัลติมีเดียเกิดจากการจัดวางองค์ประกอบให้ทำงานร่วมกัน
Text
ข้อความ หัวเรื่อง คำอธิบาย
Audio
เสียงพูด ดนตรี เอฟเฟกต์
Image
ภาพถ่าย ภาพกราฟิก
Animation
ภาพสร้างที่เปลี่ยนตามเวลา
Video
ภาพเคลื่อนไหวจากเหตุการณ์จริง
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เลือกตามบริบท ไม่ใช่เลือกแบบตายตัว05Presentation หรือ Interactive?
รูปแบบการมีส่วนร่วมเปลี่ยนบทบาทของผู้รับสาร
Presentation
เนื้อหาดำเนินตามลำดับที่ผู้ออกแบบกำหนด ผู้ชมรับชมและตีความ
Interactive
ผู้ใช้เลือก เส้นทาง กด สั่งงาน ตอบโต้ และเปลี่ยนผลลัพธ์ของประสบการณ์
BCNU DIGITAL · UNIT 01
ใจความสำคัญ — เชื่อมกับสถานการณ์จริง06ความสามารถในการ เข้าถึง เข้าใจ ประเมิน สร้าง และสื่อสาร ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล
เป้าหมายไม่ใช่เพียงใช้เครื่องมือได้ แต่ต้องตัดสินใจได้ดีในโลกดิจิทัล
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เปรียบเทียบแต่ละมิติ แล้วมองความสัมพันธ์07การรู้เท่าทัน 6 มิติ
Media
อ่านเจตนา รูปแบบ และอิทธิพลของสื่อ
Technology
เลือกและใช้เทคโนโลยีได้เหมาะสม
Information
ค้น ตรวจสอบ และอ้างอิงข้อมูล
Visual
ตีความภาพ กราฟิก และการจัดวาง
Communication
สื่อสารให้ชัด เคารพ และปลอดภัย
Social
เข้าใจบรรทัดฐาน ชุมชน และผลกระทบ
BCNU DIGITAL · UNIT 01
อ่านจากซ้ายไปขวา และทดลองทำตามลำดับ08วงจรการรู้ดิจิทัล
ใช้เป็นวงจร ไม่ใช่รายการที่ทำครั้งเดียว
Access
เข้าถึงข้อมูลและเครื่องมือ
Analyze
แยกองค์ประกอบและเจตนา
Evaluate
ประเมินความน่าเชื่อถือและผลกระทบ
Create
สร้างเนื้อหาอย่างมีคุณภาพและรับผิดชอบ
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เปรียบเทียบแต่ละมิติ แล้วมองความสัมพันธ์09พลเมืองดิจิทัล: ทักษะสำคัญ 8 ด้าน
Identity
บริหารตัวตนออนไลน์
Screen Time
กำกับเวลาใช้หน้าจอ
Cyberbullying
รับมือการกลั่นแกล้ง
Cybersecurity
ป้องกันบัญชีและอุปกรณ์
Privacy
คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
Critical Thinking
คิดก่อนเชื่อและแชร์
Footprint
ตระหนักถึงร่องรอย
Empathy
เห็นอกเห็นใจผู้อื่น
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เปรียบเทียบแต่ละมิติ แล้วมองความสัมพันธ์10ข้อมูล 9 กลุ่มที่ไม่ควรเปิดเผย
ก่อนโพสต์ ให้คิดถึงผู้ชมที่เราไม่ได้ตั้งใจให้เห็นด้วย
ข้อมูลส่วนตัว
เลขสำคัญ วันเกิด เบอร์โทร
บ้านและที่อยู่
ภาพบ้าน จุดสังเกต พิกัด
บัตรเดินทาง
เลขจองและ QR code
หนังสือเดินทาง
ข้อมูลระบุตัวตน
เช็กอินปัจจุบัน
เผยตำแหน่งแบบเรียลไทม์
เรื่องส่วนตัวเกินจำเป็น
กระทบตนเองและผู้อื่น
เรื่องในที่ทำงาน
ข้อมูลภายในและชื่อบุคคล
แผนวันหยุด
บอกช่วงบ้านว่าง
ข่าวที่ยังไม่ตรวจ
อย่าเป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลเท็จ
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เลือกตามบริบท ไม่ใช่เลือกแบบตายตัว11Phishing มาได้มากกว่าหนึ่งทาง
หยุดตรวจชื่อผู้ส่ง โดเมน และจุดหมายของลิงก์ก่อนกรอกข้อมูล
Email Phishing
ข้อความเร่งด่วน ลิงก์ปลอม ไฟล์แนบ หรือผู้ส่งเลียนแบบองค์กร
Web Phishing
หน้าเว็บเลียนแบบเพื่อขโมยบัญชี รหัสผ่าน หรือข้อมูลการเงิน
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เปรียบเทียบแต่ละมิติ แล้วมองความสัมพันธ์12ใช้สื่ออย่างมีจริยธรรม
Netiquette
ใช้ถ้อยคำเหมาะสม เคารพเวลาและพื้นที่ร่วม
รับมือ Cyberbullying
หยุด ปิดกั้น เก็บหลักฐาน และบอกผู้ช่วย
อ้างอิงแหล่งที่มา
ให้เครดิตตามรูปแบบที่เหมาะสม
ตรวจสิทธิ์ใช้งาน
เครดิตไม่เท่ากับได้รับอนุญาต ใช้สัญญาอนุญาตให้ถูกต้อง
BCNU DIGITAL · UNIT 01
ใช้หลักฐาน สิทธิ์ และผลกระทบประกอบการตัดสินใจ13ลองตัดสินใจแบบคนรู้ดิจิทัล
คุณพบโพสต์สุขภาพที่กำลังไวรัล มีภาพผู้ป่วยและคำกล่าวอ้างแรง แต่ไม่มีแหล่งอ้างอิง
ใช้ Access → Analyze → Evaluate → Create เพื่อกำหนดการตอบสนอง
01ข้อมูลใดเป็นข้อเท็จจริง และข้อมูลใดเป็นความเห็น?
02แหล่งที่มาและภาพได้รับอนุญาตหรือไม่?
03การแชร์ต่อกระทบใครบ้าง?
04คุณจะตรวจสอบหรือสื่อสารใหม่อย่างไร?
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เปรียบเทียบแต่ละมิติ แล้วมองความสัมพันธ์14UNESCO DLGF: 7 คำกริยาที่ทำให้ Digital Literacy วัดผลได้
กรอบ UNESCO ขยายจากการ “ใช้เครื่องมือได้” ไปสู่การจัดการข้อมูลอย่างปลอดภัยและเหมาะสม
Access
เข้าถึงอุปกรณ์ ระบบ และข้อมูล
Manage
จัดเก็บ จัดหมวด และเรียกใช้
Understand
เข้าใจเนื้อหา บริบท และรูปแบบ
Integrate
เชื่อมข้อมูลหลายแหล่งเข้าด้วยกัน
Communicate
สื่อสารและทำงานร่วมกับผู้อื่น
Evaluate
ประเมินคุณภาพ ความน่าเชื่อถือ และผลกระทบ
Create
สร้างหรือดัดแปลงเนื้อหาอย่างรับผิดชอบ
BCNU DIGITAL · UNIT 01
เปิดแหล่งต้นทางเพื่อตรวจรายละเอียด15แหล่งข้อมูลภายนอกสำหรับเรียนรู้ต่อ
เลือกเปิดแหล่งต้นทางเพื่ออ่านรายละเอียด ตรวจบริบท และติดตามฉบับปรับปรุงล่าสุด
01
UNESCO Digital Literacy Global Framework
กรอบทักษะดิจิทัลระดับโลก: access, manage, understand, integrate, communicate, evaluate และ create
unesdoc.unesco.org ↗02DigComp 2.2
กรอบสมรรถนะดิจิทัลสำหรับประชาชนและตัวอย่างความรู้ ทักษะ และทัศนคติ
www.unesco.org ↗03Creative Commons Licenses
ความหมายของ BY, NC, SA, ND และแนวคิดการให้สิทธิ์นำผลงานกลับไปใช้
creativecommons.org ↗BCNU DIGITAL · UNIT 01
สรุปสิ่งที่นำไปใช้ได้ทันที16อ่านให้ขาด ใช้ให้เป็น สร้างอย่างรับผิดชอบ
การรู้ดิจิทัลคือทักษะชีวิตที่เชื่อมความสามารถทางเทคนิคกับการตัดสินใจเชิงจริยธรรม
ถาม
ใครสร้าง เพื่ออะไร
ตรวจ
หลักฐาน สิทธิ์ และบริบท
คิด
ผลกระทบก่อนโพสต์หรือแชร์